Leiderschapstraining met militaire elementen: wat gebeurt er als een directieteam onder druk komt?
De eerste opdracht leek eenvoudig. Als team binnen de afgesproken tijd een bepaald punt bereiken. Materiaal meenemen. Niemand achterlaten. Samen zorgen dat de opdracht wordt gehaald.
En toch werd de tijd niet gehaald.
Dat was geen probleem. Sterker nog: daar begon de training eigenlijk pas.
Want bij leiderschapstraining draait het wat mij betreft niet om het perfect uitvoeren van een opdracht. Het interessante zit in wat er gebeurt zodra een opdracht onduidelijk wordt, de tijd begint te dringen en niet iedereen precies hetzelfde beeld heeft van wat er moet gebeuren.
Dan komt gedrag naar boven dat je in een vergaderruimte gemakkelijk kunt verbergen.
Een directieteam uit de vergaderkamer halen
Voor deze leiderschapstraining werkten we met een groep van tien directieleden. Vanuit onze militaire achtergrond hebben we verschillende opdrachten ingezet om samenwerking, leiderschap en gedrag onder druk zichtbaar te maken.
Geen PowerPoint. Geen lange theoretische modellen. Geen middag waarop iedereen veilig vanaf zijn stoel kan vertellen hoe goed de samenwerking binnen het team eigenlijk gaat.
We gebruikten verschillende opdrachten met militaire elementen om de deelnemers bewust uit hun normale omgeving te halen. Niet om er een bootcamp van te maken en ook niet om mensen af te matten. Het doel was om gecontroleerd druk te creëren.
Juist op die momenten wordt samenwerking interessant.
Samenwerking met Roelof ten Berge van Mission Ready
Deze leiderschapstraining heb ik samen begeleid met Roelof ten Berge van Mission Ready. Roelof is oud-Luchtmobieler en richt zich met Mission Ready op fysieke én mentale voorbereiding op Defensie. Daarbij combineert hij gerichte training met mentale weerbaarheid, belastbaarheid en functioneren onder druk.
Juist die combinatie sloot sterk aan op deze leiderschapstraining. We gebruikten onze militaire achtergrond niet om deelnemers af te matten, maar om gecontroleerde druk te creëren en gedrag zichtbaar te maken: samenwerken wanneer informatie ontbreekt, beslissen onder tijdsdruk en positie innemen wanneer belangen botsen.
Meer over Roelof en Mission Ready vind je hier: Mission Ready
Wie neemt het voortouw als de opdracht onduidelijk is?
Bij een duidelijke opdracht is leidinggeven relatief eenvoudig. Maar wat gebeurt er wanneer de opdracht niet volledig duidelijk is?
Wie neemt dan het voortouw? Wie wacht af? Wie volgt degene die het hardst praat? Wie stelt eerst vragen voordat er gehandeld wordt? Wie heeft een andere mening, maar houdt zijn mond? En misschien nog interessanter: wie praat vooral om het praten?
Tijdens de oefeningen werden die verschillen snel zichtbaar. Sommige deelnemers gingen direct in de actiestand. Anderen analyseerden eerst. Sommigen namen automatisch verantwoordelijkheid. Anderen sloten zich aan bij degene die overtuigend leek.
En ondertussen waren er soms mensen die relevante informatie hadden, maar deze niet onmiddellijk deelden.
Dat is precies waarom zo'n oefening interessant wordt voor een directieteam. Want hoeveel verschilt dat werkelijk van wat er aan een directietafel gebeurt?
Onder druk zie je niet wie het hardst praat, maar wie verantwoordelijkheid neemt wanneer het onduidelijk wordt.
Iedereen heeft een deel van de waarheid
Tijdens een andere opdracht kreeg iedere deelnemer aanvullende informatie. Niemand had het volledige plaatje. Als team moesten ze binnen beperkte tijd tot een plan komen en de opdracht uitvoeren.
Het bijzondere? Iedereen beschikte over informatie die relevant was voor het uiteindelijke resultaat. Maar relevante informatie hebben betekent nog niet automatisch dat je deze ook op tafel legt.
Vraagt iemand eerst: wat weten jullie allemaal? Of beginnen we meteen met oplossingen? Wordt informatie gedeeld omdat die belangrijk is voor het team? Of pas wanneer iemand merkt dat zijn eigen belang in de knel komt?
En wat gebeurt er wanneer iemand informatie heeft die ingaat tegen de richting waarin de rest van het team al beweegt?
Dat raakt direct aan leiderschap. Durf je iets op tafel te leggen wanneer je weet dat jouw boodschap voor vertraging, spanning of discussie gaat zorgen?
Constructief conflict is iets anders dan ruzie
Een belangrijk thema tijdens deze training was constructief conflict. Dat wordt nogal eens verkeerd begrepen.
Constructief conflict betekent niet dat een directieteam vaker ruzie moet maken. Het betekent dat verschil van inzicht niet wordt weggepoetst om de sfeer prettig te houden.
Dat iemand kan zeggen: ik zie dit anders. Volgens mij missen we iets. Ik ben het hier niet mee eens. We gaan nu wel heel snel naar een besluit.
Zonder dat het gesprek direct persoonlijk wordt.
Een sterk team is niet een team waarin iedereen het voortdurend met elkaar eens is. Een sterk team kan verschil verdragen en bespreekbaar maken.
Wat gebeurt er wanneer de druk letterlijk voelbaar wordt?
Ook boksen werd onderdeel van de leiderschapstraining. Niet als wedstrijd en ook niet om te bepalen wie de sterkste was.
De deelnemers werkten in duo's en observeerden elkaars gedrag. Want wanneer iemand letterlijk druk op je zet, gebeurt er iets.
De één gaat achteruit. De ander gaat juist harder naar voren. Iemand wacht af. Een ander verhoogt onmiddellijk het tempo. Sommigen blijven rustig kijken. Anderen gaan vooral reageren.
Dat leverde een interessante vertaalslag op. Want wat doe jij wanneer iemand aan de directietafel stevig tegen jouw mening ingaat?
Ga je harder overtuigen? Trek je je terug? Ga je uitgebreid uitleggen waarom jij gelijk hebt? Stem je uiteindelijk in om van het ongemak af te zijn? Of kun je blijven staan, duidelijk zeggen wat je vindt en tegelijkertijd in contact blijven met de ander?
Dat laatste is een belangrijk onderdeel van constructief leiderschap.
Onder tijdsdruk wordt besluitvorming zichtbaar
Later tijdens de training kwam het team voor een dilemma te staan. Niet alles kon meer tegelijkertijd worden bereikt. Er moest gekozen worden.
Verschillende deelnemers kregen verschillende belangen mee. Voor de één was tijd het belangrijkst. Voor een ander mocht bepaald materiaal absoluut niet verloren gaan. Weer iemand anders moest het belang van het team bewaken. En iemand droeg de eindverantwoordelijkheid.
Er bestond bewust geen perfecte oplossing.
Want dat lijkt veel meer op leiderschap in de praktijk. Als directeur krijg je zelden drie opties waarvan één overduidelijk juist is. Meestal botsen meerdere legitieme belangen met elkaar.
Financiën versus mensen. Snelheid versus zorgvuldigheid. Korte termijn versus lange termijn. Individueel belang versus organisatiebelang.
De vraag is dan niet alleen: welke beslissing nemen jullie?
De interessantere vraag is: hoe komen jullie tot die beslissing?
Wie wordt gehoord? Wie niet? Wanneer wordt iemand overtuigd? En wanneer geeft iemand gewoon toe omdat de klok doortikt?
Niet te snel corrigeren
Tijdens dit soort leiderschapstrainingen probeer ik deelnemers niet voortdurend te corrigeren.
Als een team een minder goed plan kiest, hoeft dat niet meteen opgelost te worden. Als iemand niets zegt terwijl hij duidelijk twijfelt, hoeft hij niet direct uitgenodigd te worden om alsnog te spreken. Als één persoon alles naar zich toetrekt, hoeft daar niet onmiddellijk tussen gesprongen te worden.
Zolang de situatie veilig blijft, kan het juist waardevol zijn om het gedrag even te laten ontstaan.
Want daarna kun je teruggeven wat je daadwerkelijk hebt gezien.
Niet: jullie communiceren niet goed.
Maar bijvoorbeeld: toen het plan werd voorgesteld zag ik drie mensen reageren. Niemand sprak zich uit. Vijf minuten later bleken meerdere mensen al te twijfelen. Wat gebeurde daar?
Dan ontstaat een ander gesprek. Niet over theorie, maar over hun eigen gedrag.
De echte training begint bij de nabespreking
De militaire elementen creëren de omstandigheden. De echte waarde ontstaat in de reflectie daarna.
Herkennen jullie dit binnen jullie directieteam? Wat gebeurt er wanneer de druk stijgt? Wie neemt dan veel ruimte? Wie juist minder? Wie voelt zich verantwoordelijk om iets ongemakkelijks te benoemen?
En misschien wel de belangrijkste vraag:
Welke vis ligt er binnen jullie directieteam nog te lang onder tafel?
Daar gaat teamontwikkeling voor mij over. Niet mensen leren hoe ze een opdracht met kettlebells, touwen of een kaart moeten uitvoeren, maar omstandigheden creëren waarin hun normale gedrag even niet verscholen kan blijven achter functies, vergadertafels en goed voorbereide antwoorden.
Leiderschapstraining die gedrag zichtbaar maakt
Een leiderschapstraining met militaire elementen kan krachtig zijn voor directieteams, managementteams en organisaties die verder willen dan een standaard teambuilding.
Niet omdat militair per definitie harder of beter is, maar omdat duidelijke opdrachten, beperkte informatie, veranderende omstandigheden en gecontroleerde druk snel zichtbaar maken wat er binnen een team gebeurt.
Wie neemt verantwoordelijkheid? Wie durft tegen te spreken? Wie volgt? Wie houdt zich stil? Wie blijft communiceren wanneer het schuurt? En kan het team samen blijven functioneren wanneer niet iedereen hetzelfde wil?
Dat zijn vragen waar je achter een vergadertafel uren over kunt praten.
Soms zie je het buiten binnen tien minuten gebeuren.
Leiderschapstraining en teamontwikkeling bij Coaching by Koman
Bij Coaching by Koman ontwikkelen we ervaringsgerichte trainingen voor directieteams en organisaties waarbij samenwerking, leiderschap, communicatie en gedrag onder druk centraal staan.
Geen standaardprogramma dat over ieder team heen wordt gelegd. De oefeningen worden afgestemd op wat er binnen het team speelt en wat zichtbaar moet worden.
Wil je onderzoeken wat er binnen jouw directie- of managementteam gebeurt wanneer de druk stijgt? Neem dan contact op om de mogelijkheden voor leiderschapstraining of teamontwikkeling te bespreken via deze
Een sterk directieteam is niet een team zonder conflict, maar een team dat verschil durft uit te spreken voordat het onder tafel groter wordt.