Iedereen is weleens angstig. Voor een sollicitatiegesprek, een moeilijk gesprek, of gewoon omdat er iets spannends staat te gebeuren. Dat is normaal en eigenlijk zelfs nuttig. Angst is een oeroud alarmsysteem dat je beschermt.
Maar wat als dat alarmsysteem niet meer uitzet? Als je angstig bent zonder dat er echt iets dreigt, of als de angst zo groot is dat je er je leven omheen begint te bouwen?
Dan kan er sprake zijn van een angststoornis. En dat is iets heel anders dan gewoon een beetje zenuwachtig zijn.
In dit artikel lees je welke 7 signalen wijzen op een angststoornis zodat je voor jezelf helderheid krijgt over wat er misschien aan de hand is.
Een angststoornis is geen karakterzwakte of overdramatiseren. Het is een erkende psychische aandoening waarbij angst en spanning een eigen leven gaan leiden los van wat er in de werkelijkheid speelt.
Er zijn verschillende vormen: een paniekstoornis, sociale angststoornis, gegeneraliseerde angststoornis (voortdurend piekeren), agorafobie en fobieën. Ze zien er allemaal iets anders uit, maar hebben één ding gemeen: de angst staat niet in verhouding tot de situatie, en houdt je tegen in je dagelijks leven.
Iedereen kent een slechte dag vol spanning. Maar als je merkt dat angst, onrust of bezorgdheid je standaardtoestand is geworden niet uitzondering maar regel dan is er iets aan de hand.
Stel jezelf de vraag: wanneer heb ik voor het laatst een hele dag gevoeld zonder onderliggende spanning? Als je daar lang over moet nadenken, zegt dat iets.
Vermijding is een van de meest herkenbare kenmerken van een angststoornis. Je gaat feestjes af omdat de drukte je te veel wordt. Je belt niet terug omdat je niet weet hoe het gesprek zal lopen. Je rijdt een omweg om een bepaalde situatie te omzeilen.
Op het moment voelt vermijding als opluchting. Maar op de lange termijn houdt het de angst juist in stand en sluipt je wereld steeds kleiner.
Angst is niet alleen een gevoel in je hoofd. Je lichaam doet volop mee. Denk aan hartkloppingen of een bonzend hart, kortademigheid of een drukkend gevoel op de borst, zweten, trillen of duizeligheid, gespannen spieren of een stijve nek en schouders, en maag- en darmklachten zonder medische oorzaak.
Als jij dit soort klachten regelmatig hebt en de dokter vindt niets dan kan angst de boosdoener zijn.
Piekeren is niet hetzelfde als nadenken. Nadenken leidt ergens toe. Piekeren draait in cirkels: je bespreekt hetzelfde probleem keer op keer in je hoofd, zonder tot een conclusie te komen.
Bij een gegeneraliseerde angststoornis is dit piekeren bijna constant aanwezig. Over je gezondheid, je werk, je relaties, de toekomst maar ook over kleine dingen die eigenlijk niet zo veel voorstellen. Het kost enorm veel energie en het helpt niets.
Een paniekaanval overvalt je plotseling en voelt intens: hartkloppingen, ademnood, een gevoel dat je gaat flauwvallen of doodgaat. Hoewel het vreselijk voelt, is een paniekaanval op zichzelf niet gevaarlijk.
Wat wél problematisch wordt: als je bang wordt voor de paniekaanval zelf. Als je situaties gaat vermijden omdat je bang bent dat er een aanval komt. Dit patroon heet een paniekstoornis en is een duidelijk signaal dat er meer aan de hand is.
Liggen draaien in bed, gedachten die maar doorgaan, 's ochtends wakker worden en al direct gespannen zijn. Als jouw zenuwstelsel voortdurend in de stand van alertheid staat, heeft je lichaam geen kans om echt te ontspannen.
Slaapproblemen die al maanden aanhouden, gecombineerd met overdag prikkelbaar of uitgeput zijn, kunnen wijzen op een onderliggende angststoornis.
Dit is misschien wel het belangrijkste signaal. Niet de intensiteit van de angst, maar de impact ervan.
Sla jezelf even gade: vermijd je vriendschappen of relaties vanwege angst? Heb je kansen op je werk laten liggen? Doe je minder van wat je eigenlijk wilt doen? Als angst je leven stuurt in plaats van jijzelf, is dat het moment om serieus te kijken wat er speelt.
Dan is dat geen reden om in paniek te raken maar wel een reden om actie te ondernemen. Een angststoornis is namelijk goed behandelbaar. De meeste mensen merken al verbetering na een aantal sessies cognitieve gedragstherapie (CGT), eventueel aangevuld met andere technieken zoals exposure of EMDR.
Het begint met één stap: erkennen dat het er is.
Alleen een psycholoog of psychiater kan een officiële diagnose stellen. Dit artikel helpt je herkennen of je klachten passen bij een angststoornis, maar is geen diagnose.
Soms verminderen klachten tijdelijk, maar zonder behandeling komt de angst vaak terug of wordt erger. Actief werken aan je angst geeft betere en duurzamere resultaten.
Nee. Iedereen ervaart angst dat is gezond. Bij een angststoornis is de angst buiten verhouding, aanwezig zonder duidelijke aanleiding, en heeft ze een negatieve impact op je dagelijks functioneren.
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is de meest bewezen effectieve behandeling. Afhankelijk van de situatie kan dit worden aangevuld met exposure therapie, EMDR, mindfulness of medicatie.
Herken jij jezelf in meerdere van deze signalen? Dan is de volgende stap niet nog meer uitzoeken, lezen of afwachten. De volgende stap is hulp die écht werkt.
Met het online programma bij angststoornis van Coaching by Koman werk je stap voor stap aan je angstklachten, vanuit huis en op een tempo dat bij jou past. Je leert begrijpen wat er in je hoofd en lichaam gebeurt, hoe je uit het patroon van vermijden stapt en hoe je de regie over je eigen leven terugpakt.
Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken.
Angst voelt vaak als een persoonlijk falen. Maar het is een patroon in je brein, geen gebrek in jou.